Greenhouse Ghana
“Heeft iemand zich wel eens bedacht, dat FairTrade-producten niet duur zijn, maar dat níet-FairTrade-producten door slechte werkomstandigheden kunstmatig goedkoop zijn? Zeg maar, dat ze worden verkocht voor een prijs die bij een eerlijke productie, onder normale, menselijke werkomstandigheden, gewoonweg niet mogelijk is?”
Dit postte mijn broertje Johan Verhagen laatst op Facebook. Hij is o.a. mede-eigenaar van het Greenhouse Ghana, een eco-tourisme plek waar bezoekers de Ghanese levenswijze kunnen ervaren, op een duurzame én comfortabele manier.
Zijn quote oogstte veel lof tijdens de laatste Zincafé-avond, op 23 april in Leusden, over Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen. Een aantal keer per jaar vindt zo’n Zincafé plaats: een avond met een spreker, muziek en gesprek met de andere aanwezigen. Deze keer: Willem Lageweg, directeur van MVO nederland.
Willem Lageweg, directeur MVO Nederland. Foto: (cc-by-nc) Paul Santman
Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen: wat is dat?
Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen, wat is dat nou precies? De volgende aspecten spelen een rol:
1) People, Planet & Profit: deze drie aspecten moeten in balans zijn, dus geen eenzijdige aandacht voor Profit bijvoorbeeld.
2) Transparantie: een bedrijf moet laten zien welke afwegingen worden gemaakt en waarom
3) Gesprek met stakeholders: bedrijven moeten het gesprek aangaan met de verschillende stakeholders: van klanten tot leveranciers.
In het kort: bedrijven zijn bezig met MVO als ze méér verantwoordelijkheid nemen voor People en Planet dan waar ze door de overheid toe verplicht zijn.
Waarom zouden bedrijven aan MVO willen doen?
Grote bedrijven merken dat grondstoffen opraken (schaarste) en duurder worden. Vanuit economisch oogpunt is het dus verstandig en vaak zelfs noodzakelijk om maatschappelijk verantwoord te ondernemen. Daarnaast speelt ook de ethisch-morele kant een rol: we gebruiken op dit moment “1,4 aarde” en zoveel hebben we simpelweg niet. En niet alleen de aarde kent haar grenzen, ook de mens loopt steeds meer tegen grenzen aan: veel mensen krijgen op enig moment in hun leven een burn-out. Ook verhelderend: zo’n 1 miljard mensen hebben een tekort aan eten én er zijn zo’n 1 miljard mensen met overgewicht. “There is NO PLANET B”
Bezoekers Zincafé. Foto: Frits Raaijmakers
Gaat het goed met MVO?
Willem Lageweg geeft aan: het gaat de goede kant op (bijvoorbeeld in de voedingsmiddelensector), vooral ingegeven door bovengenoemde economische reden naar aanleiding van schaarste. Toch kan het zeker nog beter. De sectoren ICT, supermarkten en kleding blijven bijvoorbeeld nog erg achter.
Willem Lageweg noemt 2 strategieën die MVO kunnen bevorderen:
- het glas is half vol: zichtbaar maken wat goed gaat en deze initiatieven blijven stimuleren. Hier richt MVO Nederland zich vooral op.
- het glas is half leeg: wat is er nog niet? En hoe zorgen we ervoor dat meer bedrijven maatschappelijk verantwoord gaan ondernemen? Hier ziet Willem Lageweg vooral een rol voor de overheid: duurzaamheid moet meer aandacht krijgen op scholen en het inkoopbeleid van de overheid zelf kan een stuk beter. Ook kan de overheid normen opleggen, bv. m.b.t. CO2-uitstoot, en fiscale maatregelen treffen: ‘de vervuiler betaalt’.
Welke rol spelen Non-gouvernmentele Organisaties (NGO’s)?
NGO’s hebben lang een strategie van naming & shaming gehanteerd: duidelijk laten zien welke bedrijven niet goed bezig zijn, om ze op die manier te stimuleren meer aan MVO te gaan doen. Willem Lageweg geeft aan dat bedrijven dit soort waakhonden nodig hebben om ze de goede kant op te laten bewegen. Tegenwoordig gaan NGO’s steeds vaker samenwerkingsverbanden aan met bedrijven, waarbij de bedrijven gebruik kunnen maken van de expertise die aanwezig is bij de NGO’s. Een mooie ontwikkeling!
De Groene Sint actie van Oxfam Novib is een mooi voorbeeld van de invloed die NGO’s kunnen uitoefenen: een Sint in groene mantel spoorde winkels aan om duurzame chocolade te verkopen. Ludiek én zeer succesvol!
De eigenaar van de lokale C1000 zit in de zaal en hij beaamt dat NGO’s een nuttige rol vervullen: ze zijn een stem die een bepaalde wens vertegenwoordigt. Deze stem maakt het voor de lokale winkels makkelijker om naar de beleidsmakers van C1000 op landelijk niveau aan te geven dat er meer moet gebeuren op het gebied van MVO.
Gesprek met de zaal tijdens het Zincafé. Foto: Foto: (cc-by-nc) Paul Santman
Keurmerken
Tijdens de pauze konden de bezoekers zich buigen over een A4′tje vol met logo’s en keurwerken: welke ken je en waar staan ze precies voor? De overdaad aan keurmerken ontlokt bij een bezoeker de opmerking: “er zou een keurmerk voor keurmerken moeten komen!” Gelukkig geeft de Consuwijzereen overzicht van keurmerken en waar ze voor staan.
Duurzaamheidsexpert Paul Santman benoemt dat keurmerken erg handig zijn voor de consument die snel boodschappen wil kunnen doen: zonder veel uitzoekwerk weet je in de supermarkt gelijk welke producten goed zijn om te kopen. Ook voor bedrijven zijn keurmerken handig: ze helpen bedrijven om stappen te zetten naar een meer duurzame bedrijfsvoering.
Duurzaamheidsexpert Paul Santman. Foto: Frits Raaijmakers
Wat kan je zelf doen?
Kortom: wat kan je zelf doen? Willem Lageweg is heel duidelijk: ook burgers/consumenten moeten hun verantwoordelijkheid nemen: “als je MVO belangrijk vindt, dan móet je er wat van zeggen!” Want: als consumenten niet bewegen, bewegen bedrijven ook niet.
Tijdens de avond kwam het verzoek om een overzichtje van alle acties die tijdens de avond werden genoemd waarmee consumenten duurzaamheid en maatschappelijk verantwoord ondernemen te stimuleren. De lijst is aangevuld met nog wat eigen tips. Bij deze!
- Stap over naar een duurzame bank. In de Eerlijke Bankwijzer kan je zien hoe jouw bank het doet m.b.t. milieu, mensenrechten etc. en of ze wel of niet in wapens investeren. Over het algemeen worden Triodos en ASN als de meest duurzame banken gezien. Zij hebben overstapservices: ze helpen je met overstappen van je huidige bank, waardoor het heel makkelijker wordt!
- Meld je aan voor de Wakker Winkelaar, een wekelijkse nieuwsbrief die aangeeft welke biologische en vegetarische producten die week in de aanbieding zijn bij de verschillende supermarktketens. En koop vervolgens die producten natuurlijk. Of: producten met een FairTrade-logo bijvoorbeel. En is zo’n product op? Vraag de winkel ernaar, zodat ze merken dat mensen die producten graag kopen!
- Neem zelf een tasje mee naar de winkel. Als je dan een plastic tasje krijgt aangeboden, kan je zeggen: nee bedankt, ik heb een eigen tas mee. Scheelt weer voor het milieu! Op doe manier draag je direct zelf bij, maar maak je ook de verkoper weer even attent op duurzaamheid.
Bezoekers luisteren geïnteresseerd naar de spreker. Foto: Frits Raaijmakers
- Heeft je supermarkt vries- en koelvakken zonder afschermende deksel/glaswand ervoor? Daarbij gaat veel energie verloren. Vraag de winkel of ze van die wanden ervoor/erboven willen plaatsen. Scheelt hen op termijn ook weer geld!
- Ga je een dagje winkelen? Kijk dan eens bij Eerlijk Winkelen voor ‘eerlijke wandelroutes’. Er is er bijvoorbeeld eentje voor Amersfoort. Aan de rechterkant van de pagina kunt u de kaart downloaden met korte info over de verschillende winkels. Ook is het kaartje gratis af te halen in de winkels die vermeld staan.
- Biologisch eten lijkt vaak duurder dan niet-biologisch eten. Maar: als je goed zoekt, hoeft dat niet zo te zijn. Even de detective uithangen dus!
- Laat je stem gelden bij verkiezingen. Straks in september is daar gelijk weer een goede kans voor. Willem Lageweg zou liefst in ieder verkiezingsprogramma het volgende opgenomen zien: ‘de vervuiler betaalt!’ Volgens hem is daar van links tot rechts steun voor te vinden. Kortom: stuur brieven/emails/twitterberichten etc. naar politieke partijen om te laten weten dat je deze zin graag opgenomen ziet worden in de verkiezingsprogramma’s. En vraag anderen om hetzelfde te doen!
- Stap over op Groene Stroom!
- Zet een groene stip! Meld je aan bij Nudge, een platform voor duurzame verandering. Laat je inspireren en inspireer anderen! Ook vind je een mooie lijst met acties die je zelf kunt doen, bijvoorbeeld zuiniger printen met een speciaal lettertype.
- Zeg je telefoongids op!
Bezoekers praten enthousiast mee. Foto: Frits Raaijmakers
- Deel je auto met anderen.
- Koken: zet het gas onder je pasta of eieren eerder uit: het water blijft nog warm genoeg om je pasta of eieren goed te koken én het scheelt een hoop energie (en geld!).
- Haal gratis een ja/nee-sticker bij de gemeente, of een nee/nee-sticker, en plak ‘m op je brievenbus, zodat je minder reclamefolders in de bus krijgt. Toch op de hoogte blijven van aanbiedingen? Meld je dan aan voor de digitale folders van de betreffende winkels.
- Vraag de Consumentenbond om meer gebruik te maken van het grote aantal consumenten dat zij vertegenwoordigt: daarmee kan ze gewicht in de schaal leggen tegenover bedrijven! In de testen die de Consumentenbond uitvoert wordt duurzaamheid al meer meegenomen dan eerder, maar de bond kan absoluut meer doen!
En last but not least: ook de werkgroep van het Zincafé gaat aan de slag voor meer MVO: twee leden uit de werkgroep zullen de 6 supermarkten in Leusden benaderen en vragen hoe belangrijk de verschillende keurmerken voor hen zijn. En willen ze dat ook laten zien in de winkel? Bijvoorbeeld door een poster op te hangen met de betekenis van de verschillende logo’s?
Zelf nog tips?
Uiteraard hoor ik graag nog meer duurzame tips. Schrijven jullie ze hieronder in de Comments? Dan hebben andere lezers er ook wat aan, en maken we met zijn allen de wereld weer een stukje duurzamer!
Deze knop zie je in het midden bovenaan de pagina staan. Door erop te klikken verschijnt er een nieuw menu:
Dit menu spreekt eigenlijk voor zich: als je op Home klikt kom je weer op de beginpagina. Als je op Favorites klikt, krijg je een overzicht van alle pagina’s waarbij je op het sterretje hebt geklikt. Via de knop Archive krijg je een overzicht van de gelezen berichten die je nog wilde bewaren. Via de Opties-knop kun je je o.a. je gebruikersnaam en wachtwoord wijzigen en bij Help kun je antwoorden vinden op je vragen als je ergens niet uitkomt.
